Memorie

Een memorie is een door mensen in tekst, beeld en/of ritueel gecultiveerde en/of geïnstitutionaliseerde herinnering.

De culturele praktijken waarmee mensen een memorie organiseren en cultiveren, vormen samen de memoriecultuur.

Hierin krijgt de collectieve herinnering van een groep, een familie of een andere gemeenschap vorm en inhoud.

In de geschiedenis van de memoriecultuur in West-Europa zijn drie tijdvakken te onderscheiden. De (laat-)

middeleeuwse memoriecultuur stond vooral in diens van het zielenheil en de goede naam van overledenen.

De website Medieval Memoria Online (MeMO) geeft een voortreffelijke inleiding in dit onderzoeksgebied.

In de memoriecultuur van de vroegmoderne tijd iag de nadruk vooral op eer en statusvertoon (fama).

In de moderne tijd overvleugelde de memoriecultuur van de gemeenschap (en dan vooral de nationale

staat) die van individuele families en personen. De memoriecultuur werd in zekere zin genationaliseerd,

maar er worden nu nog altijd particuliere memoriestichtingen opgericht, onder meer ook in Nederland.

Dr. Kees Kuiken heeft in de afgelopen jaren twee aspecten van de Nederlandse memoriecultuur onderzocht.

Over de memoriecultuur in laatmiddeleeuwse steden is al veel gepubliceerd, maar ook op het platteland

bloeiden, althans tot de Hervorming, tientallen particuliere memoriestichtingen. Uit een handvol dorpen

in Holland zijn hierover geschreven bronnen bewaard. In een reeks artikelen worden deze nu geanalyseerd.

Het onderzoek naar moderne (patriculiere) memoriestichtingen gaat onder meer over de vraag hoe deze

al dan niet aansluiten op de middeleeuwse en vroegmoderne memoriecultuur. Praktijken zoals exempelliteratuur,

grafgang en vooral het door veel stichtingen beoefende mecenaat zijn hiervoor belangrijke aanknopingspunten.

In de door Prosopo verzorgde reeks Memoria zijn tot nu toe twee monografieën over dit onderwerp verschenen.